اسپیسایکس و درس تلخ توکنیزه شدن!
عرضه اولیه عمومی (IPO) اسپیسایکس در ۱۲ ژوئن، نه تنها ایلان ماسک را به اولین تریلیونر جهان تبدیل کرد، بلکه به یک آزمون واقعی برای وعده ارزهای دیجیتال درباره دسترسی دموکراتیک به بازارها تبدیل شد. این شرکت با قیمت ۱۳۵ دلار به ازای هر سهم، ۷۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و ارزش آن به بیش از ۲ تریلیون دلار رسید. سرمایهگذارانی که در قیمت عرضه وارد شدند، تقریباً یک شبه ۲۰ درصد سود کردند، اما معاملهگران ارز دیجیتال که روی پلتفرمهایی مانند بایننس، بایبیت و بیتگت توکنهای پیشعرضه را خریداری کرده بودند، از این معامله حذف شدند و هیچ سهمی از اسپیسایکس دریافت نکردند.
در حالی که قیمت سهام اسپیسایکس (SPCX) افزایش یافت، زنجیره توکنیزه شده فروپاشید. واسطهها نتوانستند تخصیص سهام را تأمین کنند، کمپینها به طور ناگهانی لغو شدند و پلتفرمها برای بازپرداخت و کنترل خسارت دست و پا میزدند. با این حال، دادههای تحقیقاتی تالوس نشان میدهد که در ۳۰ دقیقه قبل از باز شدن بازار نزدک، قراردادهای دائمی SPCX در هایپرلیکوئید، بایننس و اوکیایکس با میانگین وزنی ۱۵۹.۸۹ دلار معامله شدند که حدود ۶.۶ درصد بالاتر از قیمت افتتاحیه بود. این موضوع نشان میدهد که معاملهگران زنجیرهای توانستند کشف قیمت قابل اعتمادی برای یک شرکت فناوری داغ قبل از معامله حتی یک سهم واقعی ایجاد کنند.
مشکل اصلی، همانطور که سامار سن، رئیس بازارهای بینالمللی تالوس توضیح داد، با معاملات دائمی پیشعرضه نبود، زیرا این بازارها «همانطور که انتظار میرفت عمل کردند». بازارهای دائمی SPCX در روز عرضه اولیه حدود ۴.۶ میلیارد دلار حجم معاملاتی ثبت کردند و مجموع بهره باز (Open Interest) به نزدیک ۵۰۰ میلیون دلار در هشت پلتفرم رسید. اما سرمایهگذارانی که ادعای توکنیزه شده روی سهام اسپیسایکس را خریدند، کاملاً از سود بازماندند. عرضه اولیه اسپیسایکس چهار برابر بیش از حد تقاضا بود و بسیاری از سرمایهگذاران خرد یا سهم بسیار کمی دریافت کردند یا هیچ تخصیصی نداشتند.
سهام توکنیزه شده مرتبط با اسپیسایکس در صرافیهای بزرگ در آخرین لحظه سقوط کرد. پلتفرمهایی مانند بایننس، بایبیت و بیتگت ولت همگی کمپینهای خود را لغو و پس از ناکامی ایکساستاکس (xStocks) در تحویل تخصیص پایه، بازپرداختهایی صادر کردند. الوین کان، مدیرعامل بیتگت ولت، توضیح داد که کاربران برای شرکت در عرضه توکنیزه شده از طریق ایکساستاکس کراکن ثبتنام کردند، اما توکنها هرگز صادر نشدند. کراکن نتوانست نیازهای کاربران خود را برآورده کند، چه رسد به اینکه به عنوان مرکز توزیع برای پلتفرمهای شخص ثالث عمل کند، زیرا تنگنا در دسترسی به سهام واقعی بود، نه زیرساخت زنجیرهای.
چانگپنگ ژائو، بنیانگذار بایننس، با انتشار اطلاعیه لغو کمپین، نوشت: «از کاربران در مواقعی که همه چیز طبق برنامه پیش نمیرود محافظت کنید» که با واکنشهای خشمگینانه کاربران خرد مواجه شد. یک کاربر نوشت: «دوباره آخر صف ماندیم» و اشاره کرد که ۵۵۷ میلیون دلار سرمایه در سه صرافی بزرگ برای خرید سهام توکنیزه اسپیسایکس جمعآوری شده بود که همه لغو شد و «صفر سهم تحویل داده شد». یک نماینده بایننس ولت گفت نقش این پلتفرم در کمپین محدود به خدمات فنی و پشتیبانی بوده و تخصیص سهام تضمین نشده بود. بیتگت نیز پس از لغو اشتراکهای پیشبازار و بازپرداخت به کاربران، به پلتفرم Reality روی آورد که سهام ۱:۱ توکنیزه شده با پشتیبانی کارگزار ارائه میدهد.
در قلب این ماجرا، یک شکاف ساختاری ساده وجود دارد: پلتفرمهای ارز دیجیتال میتوانند قراردادهای دائمی یا توکنیزه ایجاد کنند، اما نمیتوانند تخصیص بازار اولیه را کنترل کنند که فقط در اختیار کارگزاران دارای شبکه کارگزاری است. آرون بروگان از شرکت حقوقی بروگان لا توضیح داد که فروش توکن برای جذب ۷۵ میلیارد دلار برای اسپیسایکس، به وضوح در دسته اوراق بهادار کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) قرار میگیرد و بین قوانین اوراق بهادار، عدم قطعیت مالیاتی و نظارت شدید، «هیچ راهی برای انجام قابل اعتماد آن وجود ندارد». در بیانیه ژانویه ۲۰۲۶ SEC تأکید شد که سهام توکنیزه شده همچنان اوراق بهادار کامل مشمول قوانین ثبت و افشا هستند.
علیرغم تمام جنجالها، هیچیک از بازیگران کلیدی معتقد نیستند که این رویداد داستان سهام توکنیزه شده را کشته است، بلکه شرایطی را که تحت آن میتواند کار کند، شفافتر کرده است. گابریل اوت، مدیرعامل دیناری، یک پلتفرم سهام توکنیزه شده، گفت فرصت بلندمدت «گسترش دسترسی به بازارهای عمومی است، نه بازآفرینی آنها» و این کار با شروع از اوراق بهادار واقعی، نگهداری تحت نظارت و حقوق قانونی روشن امکانپذیر است. گریسی چن، مدیرعامل بیتگت نیز تأکید کرد که صرافیها باید از ساختارهای کوتاهمدت شخص ثالث دوری کرده و توکنهای ۱:۱ با پشتیبانی کارگزار بسازند. سن در پایان گفت که در حالی که سرمایهگذاران ممکن است نسبت به محصولات وعدهدهنده دسترسی به سهام شرکتهای خصوصی محتاطتر شوند، وسعت فعالیت پیرامون اسپیسایکس نشان میدهد که این بازارها «به طور فزایندهای غیرقابل نادیدهگرفتن میشوند».
