ارتقاء گلامستردام در اتریوم؛ بازار چه انتظاری باید داشته باشد؟
شبکه بلاکچینی Ethereum در آستانه یکی از بزرگترین بهروزرسانیهای تاریخ خود با نام Glamsterdam قرار گرفته است؛ ارتقایی که طبق اعلام توسعهدهندگان، میتواند ساختار اصلی این شبکه را به شکل قابلتوجهی تغییر دهد و مسیر مقیاسپذیری آینده اتریوم را بازتعریف کند.
این آپگرید که پس از ارتقای Fusaka در دسامبر 2025 معرفی شده، اکنون وارد مرحله نهایی توسعه شده و تیمهای اصلی در حال اجرای شبکههای آزمایشی خصوصی (devnets) با تمام تغییرات پروتکلی هستند.
Glamsterdam چیست و چرا اهمیت دارد؟
به گفته توسعهدهندگان، Glamsterdam مهمترین تغییر در شبکه اتریوم از زمان انتقال تاریخی به اثبات سهام یا The Merge (Ethereum) محسوب میشود.
این ارتقا مجموعهای از تغییرات عمیق در لایه پایه شبکه را شامل میشود که هدف اصلی آن افزایش مقیاسپذیری، کاهش هزینههای پردازشی و بهبود کارایی کل اکوسیستم است.
ورود Proposer-Builder Separation به لایه اصلی
یکی از مهمترین بخشهای این آپگرید، اجرای Enshrined Proposer-Builder Separation است که با استاندارد EIP-7732 معرفی شده است.
در ساختار فعلی اتریوم، فرآیند ساخت بلاکها تا حد زیادی خارج از پروتکل اصلی انجام میشود. این موضوع میتواند زمینهساز مشکلاتی مانند وابستگیهای اعتماد و افزایش فرصتهای سوءاستفاده در قالب MEV باشد.
با اجرای این تغییر، ساخت بلاک مستقیماً در لایه اصلی پروتکل ادغام میشود و هدف آن افزایش عدالت در تولید بلاکها و کاهش دستکاری در تراکنشها است.
Block-level Access Lists؛ سرعت بیشتر در پردازش تراکنشها
دومین تغییر مهم در Glamsterdam مربوط به معرفی Block-level Access Lists با استاندارد EIP-7928 است.
این قابلیت به هر بلاک اجازه میدهد قبل از اجرا، مشخص کند به چه دادههایی از حسابها و قراردادهای هوشمند نیاز دارد. این پیشاعلام باعث میشود نودهای شبکه بتوانند دادهها را از قبل بارگذاری و کش کنند.
نتیجه این فرآیند، کاهش تأخیر در پردازش تراکنشها و افزایش سرعت کلی شبکه خواهد بود؛ موضوعی که برای توسعهدهندگان اپلیکیشنهای غیرمتمرکز اهمیت بالایی دارد.
تغییرات بزرگ در مدل کارمزد گس
سومین بخش مهم این ارتقا، بازطراحی کامل مدل کارمزد Gas است. در سیستم جدید:
- عملیات محاسباتی ارزانتر میشود
- ذخیرهسازی دادههای آنچین گرانتر خواهد شد
این تغییر باعث میشود تمرکز شبکه از ذخیرهسازی سنگین به سمت محاسبات کارآمدتر حرکت کند.
به گفته یکی از توسعهدهندگان اصلی اتریوم، این تغییر میتواند «هزینه انجام برخی فعالیتها را بهطور کامل بازتعریف کند».
تأثیر بر شبکههای لایه دوم و آینده مقیاسپذیری
یکی از اهداف کلیدی Glamsterdam، بهبود سازگاری با فناوریهای اثبات دانش صفر (Zero-Knowledge Proofs) است که نقش مهمی در توسعه شبکههای لایه دوم دارند.
این موضوع میتواند به رشد سریعتر اکوسیستمهای مقیاسپذیری مانند رولآپها کمک کند و عملکرد کلی شبکه را در سطح جهانی بهبود دهد.
وضعیت فعلی توسعه و زمانبندی احتمالی
در حال حاضر توسعهدهندگان اتریوم در مرحله نهایی آزمایشهای devnet قرار دارند؛ مرحلهای که شامل اجرای کامل تمام پیشنهادات پروتکلی است.
پس از این مرحله، شبکه وارد تستنت عمومی خواهد شد و در نهایت نسخه اصلی (Mainnet) انتظار میرود در نیمه دوم سال 2026 فعال شود.
یکی از توسعهدهندگان ارشد بنیاد اتریوم تأکید کرده است که این مرحله «آخرین فاز قبل از تستنتهای عمومی و انتشار نهایی» محسوب میشود.
جمعبندی؛ آیا Glamsterdam آینده اتریوم را تغییر میدهد؟
ارتقای Glamsterdam را میتوان یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ Ethereum پس از The Merge دانست. این بهروزرسانی با تمرکز بر مقیاسپذیری، کاهش هزینهها و بازطراحی ساختار تولید بلاک، میتواند تأثیر عمیقی بر عملکرد شبکه داشته باشد.
با ورود این تغییرات به تستنت و سپس شبکه اصلی، جامعه کریپتو در انتظار یکی از بزرگترین تحولهای زیرساختی اتریوم در سالهای آینده است؛ تحولی که میتواند رقابت میان بلاکچینهای لایه یک را وارد مرحله جدیدی کند.
